محل تبلیغات شما

قیرینتیسیز آتا-بابا سوزلری



اَتـ


اَتی آجی دی

بونا اوخشار آیری مثلمیز ده وارکی دییللر : طرفی بیر باتمان بالینان دا یماخ اولماز کی بو اوزی ات آجیلیخدان بیر کنایه دی!

فارسی = انسان بداخلاق-تندخو و ختم کلام گند اخلاق!

البته بو بیر کنایه یا اصطلاح دی. آما منیم هدفیم آتابابا سوزلرینین ایچینده بو کنایه لر و ایسطلاحلاری دا پایلاشماخ دی چون بوجور گوزل اصلاحیمیز دا آز دییل .


دونیانین قویروغو اوزون دی

بو آتا-بابا سوزو او یرلرده ایشلنر کی ایستللر دسینلر کی بو اولان شادلیغیوا یا غمیوه گوونمه چونکی دونیانین قویروغو اوزون دی یانی زمان گچر و آیری بیر اتفاقلار دوشر و ساباحدان کیمسه نین خبری یوخ دور

#آتا_بابا_سوزلریمیزی_قورویاخ


گئجه دن سحره میخ میسمار اولارمیش

بو مثل تقدیرین بیر گئجه ده دییشمسینه ایشاره ادیر

بونون بیر گوزل ناغیلی وار:

دییر گئچمیش زامانلار بیر شاه واریمیش و اونون اولکه سینده بیر دمیرچی واریمیش کی نال ، میخ و بله بیرزادلار جورلرمیش. شاه بو میسمارچیه دستور وریر سحره قدر چوخلی میخ جورلسین کی آتلارین آیاغلارینا چالینسین و گدسینلر جنگه و دستور وریر بو ایشی گورنمسسن اولدورجاییخ سنی.

بو کیشی بتر فیکره دوشور کی نینسین. بونون آروادی کیشیه دییر : آی کیشی چوخ فیکر المه سحره جان میخی میسمار الیین وار!

کیشی دییر بابا سن نه دییرسن .

سحره یاخین بوبون قاپیسین دویوللر، کیشی دییر وای ددم گلدیلر من نینملییم، گدیر قاپینی آچیر گورور شاهین مامورلاریدی

کیشیه دییللر تز اول میسمار گتیر شاه اولوب اونون تابوتون جورله. آرواد سا کیشیه دییر گوردون کیشی گئجه دن سحره میخی میسمار الیه ن وار! (منظور آللاه دی).

چوخلی توضیح ورماخ گرح دییل . بو ناغیل بو آتا-بابا سوزون دوزگونلوخجا معنیسین یتیریر.

گئچمیشلردن دییللر کی : گئجه دن سحره میخ میسمار اولارمیش

#آتا_بابا_سوزلریمیزی_قورویاخ


دونیاجا عغلین اولسون؛ یوخسول اولسان گولللر

بو مثلی من تبریزین آغ سققل کیشیلرینن چوخ اشیتمیشم البته بونی دا اشیتمیشم کی بایاتی سی دا وار

آما بونو دا دملییم کی بو مثل کاملی بوجوردی :

من، عزیزیم گول اللر؛ آغ بیلحلر (بیلکلر=> فارسی = مچ ها) گول اللر، دونیا جا عغلین اولسون؛ یوخسول اولسان گولللر

#آتا_بابا_سوزلریمیزی_قورویاخ


ده ویه ددیلر هاردان گلیسن ددی چیماچیننان ، ددیلر توکولور قیچی پاچینان (پاچاننان)

بو مثل او یرده ایشلنر کی بیری یالاننان نه گوردوغی ایشی ترسه سینه دیه

مثلا فرض الیین بیری خیاوان دا ساواشیب دوزگون دویوبلر بیلسین و گوز باشی شیشیب و . گوروسن بیلسین و سوروشوسان هارداییدین یا نولوب و. دییر خیاوان دا اوش دورد نفرینن ساواشدیم هامیسین ازدیم! و.

اوندا اونا دییلر کی: " دویه ددیلر هاردان گلیسن ددی چیلی ماچینان ، ددیلر توکولور قیچی پاچیننان ".

یانی اوز قوزونن یا اوستوباشینان بللی دی دا!

بو دا بیر گوزل آتا بابا سوزلریمیزدن دی کی چوخ آز ایشلنیر گورون نه گوزل سوزون جوهرین چکیبلر.

چون دوه چالاچوخور و داغ داش یرده یریه بیلمز و ببلی دی کی باشینا نه گلر، دای قالانین اوزوز فکرلشین.

دویه (ده ویه ) (به فارسی = به شتر گفتند.))

#آتا_بابا سوزلریمیزی_قورویاخ


بو بیر شاهکاردی

بو گوزللیخ دا سوزلر آتا بابا لاریمیزدان قالیب و بیزلر نقدر اوزاخ قالمیشیخ بو فکرلردن و اونا گوره دی کی ایندی جامعه ده بو قدر چیرکینلیخلارینان اوز به اوز اولموشوخ

بیزیم آتا بابا لاریمیز چوخ یرده قیزا دایاخ دورماخ و اونی یانلیز و اوز باشینا براخماغی پیسلییبلر

آما جامعه بو تجربه لردن اوزاخ قالاراخ ایندی بیر گونه قالیب کی . هاممیمیز بیلیریخ

آما من فکر الیرم دوغرودان دا هدف قیزی دویماخ دییل بلکه اونو قوروماخ دی

قیزین دویمیه ن دیزین دویر

تاسفله ایندیلر چوخ گوروروخ کی دیزین دویماخ سهلی دی اوزون اولدورور چوخ آتالار. پس آتابابا سوزلریمیزه چوخ ده-یر (ارزش فارسی) وراخ و بو تجربه لردن درس آلاخ

#آتا_بابا_سوزلریمیزی_قورویاخ


آتا


آتام منه کور دییب هر گلنه وور دییب

بو بیر شاهکار دی بیزیم آتا بابا سوزلریمیزده. من شخصا آتابابا سوزلریمیزه چوخ علاقم وار آما بو مثل اولاردان دی کی چوخ چوخ سئورم

بیر یازیخ انسان کی یاشاییشیندا هرکسدن بیر ضربه ییه بونو دییر

یانی اوشاخ کن آتام منه کور دییب هر گلنه وور دییب

-----------------------------

عزیزلر سیزدن خواهش الییرم بو گوزل سوزلری ایشلدین بولار هچ دیلده تاپیلماخ قورومالییخ بولاری.


آتماجا

فارسیدا کنایه، متلک و بونا اوخشار کلمه دی.

آتماجانی معمولا بیر نفر ایسته سه بیرینه اوستی اورتولی سوز آتا ایشلدر

یا دا فرض الیین کی ایکی نفر بیر بیرینن آجیخلی دی گوررسن هی سوز آراسیندا دیل یاراسی وورور بیر بیرینه ؛ بولارا آتماجا دا دییلر

مثال:

فرض الیین ایکی نفر باهم دانیشیر و اوچومونجی آدام دا کناردان دوروب گولاخ آسیر یا اوز ایشینده دی و مثلا اوچومونجی آدام دا بیراز کاسیبدی و تازالیخدا ائوینه مبل آلیب. بو ایکی نفرین بیری ایستیر اوچومینجی نفرین کاسیبلیغین اوزونه چکه سوزون آراسیندا دییر "بعضی لرده تومانچاخ دی گدیر ائوینه مبل آلیر"!

بونا دییللر آتماجا!


آت


آتین سورور کی منده ممغان لیه م

" اهل ممغان هستم "

بو مثلین هاردان گلمسین من اوزومده بیلمیرم آما او یرده ایشلنر کی بیری ایستیه اوز وارلیغین و یا الینن گلنی و آیری زادلارین گورسده

بونی دییللر یانی : طرف ایستیر دیه منده وارام!


آت


آتی آت یانینا باغلاسان همرنگ اولماسا دا هم خوی اولار

او یرده کی ایستیاخ ایکی نفرین بیر بیرینه اوخشاماغین (اخلاق دا) یتیراخ ایشلدریخ

مثلا ایکی قردش کی بیر چوخ وارلی بیری چوخ کاسیب اولا، یا بیری گوزل بیری چیرکین اول، یا بیری مهندس بیری کارگز اولا و ولی ذاتیلاری بیر اولار. و بئله یرلرده


آت


آتا مینماخ بیر عیب اولسا؛ آتدان دوشماخ مین عیب دی

بو آتابابا سوزی او زمانلار ایشلنرکی بیری بیر نظره گلن پیس ایش یا اصلا دوز ایشی باشلیه و  ایستیه او ایشین آرا دا براخا ، اوندا دییللر کی آتا مینماخ بیر عیب اولسا آتدان دوشماخ مین عیبدی.

فرض الیین بیر نفر ائولنیر و اونون ائولنمسی هر دلیله گوره اشتباه دی ولی بهرحال ائولنیر و بیر مدتدن سورا بوشانماخ ایستیر. بونا او مثل ایشلنر کی یانی ائولنماغین بیر عیب اولسایدی بوشانماغین مین عیب دی


آتا


آتامین اولماغینان قورخمورام ، قورخورام عزرائیل قاپینی تانمیه

البته بو آتابابا سوزی بعضی کلمه لرده فرقیلی سی ده ایشلنیر آما مضمون اله بودو

مثلا قاپینی = قاپیمی دا دییللر و.

فارسی : کنایه از بلاییست که در پی آن بلاهای دیگر  وجود دارد


بیرینجی حیکایه

دییر بیر گون بیر کیشینین بیر نااهل اوغلو واریدی کی آتا آناسین چوخ سینسیدرمیش.

آتا چوخ اللشیر بو اوغولو یولا گتیرسین گوروراولمور و بولاری لاپ چوخ اذیت الیر، آتا اوغولدان گوز اورتور و  بونا دییر اوغول سن آدام اولماسسان.

بو سوز اوغلانا دییر و ائودن چیخیر گدیر.

چوخ زامانلار گچیر و اوغلان چالیشیر اوزون بیر یره یتیرسین.

ویریر نچه ایللر گچیر و اوغلان اوله نین شاهی اولور.

دستور وریر گدین منیم آتامی تاپین گتیرین منیم یانیما.

بونون آتاسین تاپیب گتیریللر گلیر گورور هن دا اوغول شاه اولوب.

اوغلان غرورونان آتاسینا اوز چویریب دییر : دده سن منه دییردین آدام اولمارام ایندی باخ منه!

آتا ایسه بیر گولومسییب دییر : اوغول من دمدیم شاه اولماسان ددیم آدام اولماسان!

==========================================

بو گوزل حیکایه نین سونو بونو دییر کی اوغلان اگر آدام اولسیدی اوزو آتا ایاغینا گدردی آتانی سورویوب گتیرمزدی اوز یانینا و بئله سی آتانان داورانمازدی!

---------------------------------------

داورانماخ=>  بئله سی آتانان داورانمازدی = به فارسی  => با پدر اینگونه برخورد (رفتار) نمی کرد


آتا


آتا ائوینده اوگئی آنا ار ائوینده قایئن آنا

اوگئی = ننه لیخ (به فارسی نامادری)

در ضرب المثلهای ترکی بسیار پیش می آید که خانه پدری با خانه شوهر مقایسه می شود البته در اینجا قصد قیاس این دو نیست بلکه بیان میکند که در خانه پدری نامادری (تحملش سخت است) و در خانه شوهر مادر شوهر (تحملش سخت است)


آتا

آتا دوغرار بالا یئیر

شاید بتوان این

ضرب المثل ترکی را به شیوه های مختلف تفسیر و بررسی کرد یکی از معانی ای که از این مثل بر می آید اینست که پدر تا حد بسیار بالایی در سرنوشت فرزند تاثیر دارد چنانچه خود مثل میگوید : پدر خرد میکند و فرزند میخورد

معنی دیگری نیز که به ذهن می رسد اینست که فرزند رهرو پدر است یعنی رفتارهای پدر در فرزند نمود پیدا می کند.


اَر

اَر - آروادین ساواشماسی یاز یاغیشینا اوخشار، اوردان دالاشاللار اوردان باریشاللار

دالاشاللار: از فعل دالاشماخ = dalaşmak  // -> به فارسی یا عربی : نزاع ، مشاجره و به انگلیسی wrangle

البته شاید به نظر شما ساواشاللار (این هم تقریبا معنی ای مشابه قبلی دارد با تفاوت هایی در نوع نزاع که درگیری شدید می باشد برخلاف دالاشاللار که به گونه ای داد و بیداد و بگومگو نیز میتوان گفت) درست باشد ولی اصل مثل همینگونه است:


اَر آروادین ساواشماسی یاز یاغیشینا اوخشار، اوردان دالاشاللار اوردان باریشاللار


ایلان


این مثل بصورت های زیرنیز کاربرد دارد:

ایلان یارپیزدان قاچار، هارا قاچسا اوننان اوز-اوزه چیخار

یا

ایلانین یارپیزدان زهله سی گدر، هارا قاچسا اوننان اوز-اوزه چیخار

یا

ایلانین یارپیزدان زهلسی گئدر اودا چیخار یوواسینین آغزینا

یا

ایلانین یارپیزدان زهلسی گئدر اودا چیخار قاباغینا

در فارسی بصورت زیر گفته میشود :

مار از پونه بدش میاد، در لونه‌ش سبز میشه

این مثل نیز مانند بسیاری از ضرب المثلهای ترکی وارد فارسی شده است و تاسف بارتر از همه اینکه مانند اکثر مثلهای ترکی که به فارسی تبدیل شده اند کاملا اشتباه ترجمه شده است. شما در این مثل می توانید بدبختی بیشتری از ما مردم تورک را ببینید مثلی که از ترکی وارد فارسی می شود و اشتباه گفته میشود را بیشتر مردم دوباره به ترکی برگردانده و همان معنی غلط را به کار می برند به صورت زیر می گویند:

ایلانین یارپیزدان زهله سی گدر اودا گلر یوواسینین قاباغیندا بیتر

اگر هم این چنین باشد "یواسینین قاباغیندا بیتر" به این معنی نیست که رشد می کند بلکه یعنی جلویش سبز می شود!

 جای تاسف دیگر اینکه جایی نیست تا این آثار گرانقدر را در آن ثبت کنیم تا از گزند افرادی که آنها را به نام خود ثبت می کنند حفظ شود.

با اینکه یارپیز در ترکی با معانی : گیاه پونه، حبق، نعناع کاربرد دارد ولی معانی دیگری نیز دارد!

معانی دیگر یارپیز : موش خرما، راسو، ابن‌عرس، دله (داری از راسته گوشتخواران جزو تیره سموریان به قامت گربه) می باشد!

دهخدا که این مثل را از ترکی برداشته و در آثار غنی فارسی جای می دهد نمیداند که یارپیز در این مثل با عنوان پونه استفاده نشده است. شاید کمتر کسی از ما هم بداند که مار بیچاره از پونه بدش نمی آید بلکه از راسو یا همان موش خرما که قاتل مار است بدش می آید و آن هم هر کجا می رود با آن روبرو می شود.

بلی آثار ما آنچنان غنی است که تصور آن هم سخت است ولی چه سود .

بیایید در حفظ این آثار گرانمایه نیاکانمان بیشتر بکوشیم


ایلان

ایلان هر یره اَیری گدسه اوز یوواسینا (اوواسینا) دوز گدر

 اَیری = کج

یوواسینا (اوواسینا) = به لانه اش

بیشتر در جاهایی که بخواهند بگویند که انسان هر چقدر هم که نااهل باشد ولی در خانواده یا فامیل خود باید درست و صادق باشد بکار می رود.


تبلیغات

محل تبلیغات شما

آخرین ارسال ها

محل تبلیغات شما محل تبلیغات شما

آخرین جستجو ها